CHP'li Erdoğdu: Hukuka güven olmayınca 9 ayda 20 milyar dolar yurt dışına gitti

  • 14.11.2018 11:21

CHP Genel Başkan Yardımcısı Aykut Erdoğdu, Merkez Bankası’nın
açıkladığı Ödemeler Dengesi verilerine göre, yabancı yatırımcının
yüksek faiz nedeniyle getirdiği sıcak parada görülen önemli düşüşün
yanı sıra yerleşiklerin yurt dışına götürdükleri paranın da hızla
arttığını söyledi. Erdoğdu, “Ülkede hak, hukuk ve adalete güvenemeyen
yerli sermaye de parasını yurt dışına götürüyor. Verilere göre ilk 9
ayda yurt dışına giden yerli sermayeye ait hisse senedi, tahvil ve
mevduattan oluşan miktar 20 milyar dolara ulaştı” dedi.
Erdoğdu, Merkez Bankası tarafından açıklanan Ödemeler Dengesi
verilerine ilişkin olarak yaptığı değerlendirmede, Türkiye’ye giren
yabancı sermaye miktarının bir yıl öncesinin 3’te 1’ine kadar
düştüğünü belirterek şunları söyledi:
“2017 yılında 36,5 milyar olan yabancı sermaye girişinin büyüklüğü
2018’in ilk 9 ayında 13,2 milyar dolara düştü. Yerleşiklerin yurt
dışına çıkardığı para ise 17,4 milyar dolara, yurt dışına yaptıkları
yatırımların miktarı da 2,7 milyar dolara ulaştı. Yani toplamda
yerleşiklerin 20 milyar doları yurt dışına götürüldü. Bunun 1,6 milyar
doları hisse senedi, tahvil yatırımı olarak gerçekleşirken, 18 milyar
doları ise yurt dışındaki mevduat hesaplarına aktarıldı. Bu durum,
ülkenin yerli sermayedarının hak, hukuk ve adalete güveni kalmadığının
göstergesi. Verilere göre, yerleşiklerin bu hareketi son 3 ayda
yoğunlaşıyor ve bunun yaklaşık büyüklüğü 15 milyar dolar. Özellikle
döviz kurunun patladığı Ağustos ayında 11 milyar dolar yurt dışına
çıkarılmış. Bu noktada Türkiye’deki döviz sıkıntısının başlıca
nedeninin yerleşiklerin sermaye hareketlerinden kaynaklı olduğu
söylenebilir. Daha açıkça ifade etmek gerekirse, Ağustos ayında dövizi
hükümetin iddia ettiği gibi ‘dış güçler’ değil, onların tanımından
hareketle ‘iç güçler’ patlatmış.”
Yabancı sermaye hareketlerinin önemli bir bölümünü sıcak paranın
oluşturmaya devam ettiğinin altını çizen Erdoğdu, Mayıs ayından
itibaren Temmuz ayı dışında hep çıkış yönünde hareket olduğunu
söyledi. Mayıs ayından itibaren toplam çıkışın 7,1 milyar dolara
ulaştığına dikkat çeken Erdoğdu, yabancıların doğrudan yatırımlarında
sadece Eylül ayında 1 milyar dolarlık giriş gerçekleştiğini, bunun da
yüzde 40’ının gayrimenkul yatırımlarına gittiğini bildirdi.
AKP’li yıllara özgü önemli bir olgunun da “kayıt dışı sermaye
hareketleri” ile ilgili olduğunu ifade eden Erdoğdu, "AKP’li yıllar
boyunca kayıt dışı sermaye hareketlerinin cari açık finansmanındaki
rolü çokça tartışıldı. 9 aylık kayıt dışı sermaye girişi 17,3 milyar
dolara yükseldi” dedi.

CARİ FAZLA, DURGUNLUĞUN HABERCİSİ

Merkez Bankası verilerinin dikkat çekici özelliklerinden birinin,
ekonomideki durgunluğun habercisi olarak cari fazla verilmesi olduğunu
da kaydeden Erdoğdu, Eylül ayında 1,8 milyar dolar cari fazla
verildiğini ifade ederek şöyle devam etti:
“Kur maliyetleri nedeniyle ekonominin ithalat yapma kapasitesinin
aşınması, cari fazla verilmesinin en önemli nedenlerinden biri.
Özelikle Mayıs ayından sonra Türk ekonomisi yüzde 26 daha az ithalat
yaptı. İthalattaki önemli daralmaya karşılık, ihracatçının kur
fırsatçılığına rağmen önemli bir sıçrama olmadığını görüyoruz. 2009
yılından bugüne kadar Türkiye’nin yıllık ortalama ihracat kapasitesi
148 milyar dolar. Her ay açıklanan ‘ihracatta rekor’ başlıklı
haberlerin altındaki gerçek bu. Buna ek olarak ihracatımız ucuz,
ithalatımız pahalılaştı. Türkiye gıda, içecek ve tütün hammadde,
yakıt, imalat sektörlerindeki ihracatında 2016’dan beri kayıp yaşıyor.
Örneğin genel kayıp yüzde 4 olurken yakıt hariç hammadde ve gıda
sektörü kaleminde bu kayıp yüzde 7’yi buldu.”

“2001’DEN DAHA KÖTÜ GÜNLER BEKLİYOR”

IMF’nin son yayınladığı, “Dünya Ekonomik Görünümü” raporunda, 2018
yılı sonu için cari açığın milli gelire oranının yüzde 5,7 olacağı
tahmininde bulunduğunu anlatan Erdoğdu, Hazine ve Maliye Bakanı Berat
Albayrak’ın YEP’inde ise bu oranın yüzde 4,7 olarak ifade edildiğini
hatırlattı. Erdoğdu şu görüşleri dile getirdi:
“Türkiye benzer oranda cari açığı 2010 ve 2014 yıllarında verdi.
2001 krizinde cari fazla verilirken, 2009 kriz yılında ise bu oran
yüzde 1,76 olarak gerçekleşti. Dolayısıyla 2018 ile izleyen yıllarda
Türkiye’nin performansının 2001 ve 2009’dan daha kötü olacağı
söylenebilir. Buna ek olarak aylık bazda cari fazla verilmesi, Türkiye
ekonomisinin dövize ihtiyacı kalmadığı anlamına gelmiyor. Aksine 2018
Ağustos ayı itibariyle Türkiye’ye bir yıl içinde girmesi gereken döviz
miktarının 175,2 milyar dolar olduğunu bize yine Merkez Bankası
söylüyor. Daha yakın zamanda 5 yıllığına 2 milyar dolar borcu 750
milyon dolar faiz ödemek karşılığında bulan bir ekonomiyi daha kötü
günlerin beklediğini bilmek gerekiyor.”

Foreks Haber Merkezi ( haber@foreks.com )
http://www.foreks.com
http://twitter.com/ForeksTurkey